Τουρκοανταρσία 1963-1964

Μόλις τρία χρόνια μετά την ανεξαρτησία και με αφορμή την πρόθεση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου για τροποποίηση ορισμένων Άρθρων του Συντάγματος, με σκοπό την ομαλότερη λειτουργία του, τα Χριστούγεννα του 1963 οι τουρκοκύπριοι ξεσηκώθηκαν βίαια εναντίον των ελληνοκυπρίων. Τα επεισόδια ξεκίνησαν αρχικά από τη Λευκωσία και σύντομα εξελίχθηκαν σε διακοινοτικές ένοπλες συγκρούσεις που επεκτάθηκαν σε ολόκληρη την Κύπρο.

Ως αποτέλεσμα των διακοινοτικών ταραχών, οι τουρκοκύπριοι αποχώρησαν από τη διακυβέρνηση και εφαρμόζοντας το σχέδιο της μετακίνησης του τουρκοκυπριακού πληθυσμού στα βόρεια, κατάφεραν τελικά να μοιράσουν τη Λευκωσία στα δυο με τη λεγόμενη πράσινη γραμμή, θέτοντας με εύσχημο τρόπο τις βάσεις της διχοτομικής τους πολιτικής. Τον Μάρτιο του 1964, μετά από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας, φθάνουν στην Κύπρο τα πρώτα στρατεύματα της Ειρηνευτικής Δύναμης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Το καλοκαίρι του 1964 ακολούθησαν οι μάχες της Τηλλυρίας, κατά τη διάρκεια των οποίων η τουρκική αεροπορία βομβάρδισε ανηλεώς την περιοχή, το 1967 αποσύρθηκε η ελληνική μεραρχία που βρισκόταν στην Κύπρο για υποστήριξη της αμυντικής ικανότητας της Εθνικής Φρουράς και τέλος τον Ιούλιο του 1974 ακολούθησε το άφρον και προδοτικό πραξικόπημα και η βάρβαρη τουρκική εισβολή με τις τραγικές συνέπειες που η Κύπρος εξακολουθεί να βιώνει μέχρι σήμερα.

Στον αγώνα για απόκρουση της τουρκικής ανταρσίας του 1963 η κοινότητά μας είχε το δικό της σημαντικό μερίδιο προσφοράς. Σχεδόν όλοι οι μάχιμοι άνδρες του χωριού είχαν ενταχθεί εθελοντές σε δυο πολύ καλά οργανωμένους λόχους της περιοχής, ο ένας μάλιστα από αυτούς ήταν γνωστός ως «Λόχος της Φιλιάς», με τους οποίους έλαβαν μέρος σε αρκετές εντεταλμένες αποστολές. Κάποιες από τις αποστολές αυτές ήταν ιδιαίτερα δύσκολες και επικίνδυνες με αποτέλεσμα ακόμη και τραυματισμούς στα πεδία των μαχών.

Οι Φιλιώτες εθελοντές πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους για την απόκρουση της τουρκικής ανταρσίας και την προάσπιση της Κυπριακής Δημοκρατίας στις μάχες της Τηλλυρίας, της Ομορφίτας και  της Πάφου  και επάνδρωσαν φυλάκια, μεταξύ άλλων, στην περιοχή Δικώμου και στη Γομαρίστρα.